Yusuf Ticari · E-belge

1. Kurulum ve güncelleme

Müşteri kurulum EXE dosyasını açın. Ana bilgisayar veya istemci seçimini kullanımınıza göre yapın. Mevcut kurulum üzerine güncellerken açık işlemleri kaydedip bütün Yusuf Ticari pencerelerini kapatın. Ana bilgisayar ve ona bağlanan bütün istemciler aynı sürüme güncellenmelidir. İşletme kayıtları, lisans ve bağlantı ayarları korunur; mevcut üç aylık deneme süresi sıfırlanmaz. Güncelleme geri dönüş yedeği UpdateBackups klasöründe tutulur. Ayrı deneme için programın --demo seçeneği örnek veriyle kullanılabilir; gerçek yedeğinizi deneme alanına yüklemeyin.

2. Ekranı açma ve işletme bilgileri

1. Yönetici olarak girin.
2. Finans ve muhasebe → E-belge hazırlık merkezi seçin.
3. İşletme / sağlayıcı bilgisi düğmesinde ticari unvan, VKN/TCKN, vergi dairesi, adres, il ve ilçeyi girin.
4. TCKN kullanılan şahıs işletmesinde sahibi adı/soyadı alanlarını da doldurun.
5. Sağlayıcı adı alanı yalnız açıklamadır; tek başına API bağlantısı kurmaz.

3. Satıştan veya alış iadesinden taslak

1. Cari kartın vergi ve adres bilgilerini kontrol edin.
2. Satışı veya tedarikçiye alış iadesini normal ekrandan kaydedin.
3. Hazırlık merkezinde Satıştan taslak oluştur seçin; kaynak işlem ve belge türünü seçin.
4. e-Fatura, e-Arşiv veya e-İrsaliye taslağını oluşturun.
5. Ön kontrol / önizleme ile eksikleri inceleyin.

Taslak oluşturmak satış, stok veya ödeme hareketini ikinci kez oluşturmaz. Kayıtlı matrah, KDV, indirim ve toplam esas alınır. Daha sonra değişen ürün ayarı eski satış/taslak görüntüsünü değiştirmez. Kaynak bilgilerini düzeltmek için eski taslaktan vazgeçip yenisini oluşturun. Taslak kaydından vazgeçmek resmî belgeyi iptal etmez.

4. Eksik alanlar ve sevk

1. Belge / sevk bilgileri içinde gerekiyorsa müşteri adı-soyadı, %0 KDV neden kodu ve açıklamasını doldurun.
2. e-İrsaliyede teslimat adresi, taşıt/plaka, taşıyıcı ve sevk tarih/saatini girin.
3. Belge / sevk bilgileri içinde profil, SATIS / ISTISNA / IADE türü ve belge tarihini seçin. Alış iadesinde IADE ile asıl tedarikçi faturasının resmî numarasını ve tarihini girin; yerel işlem kimliği resmî numara değildir.
4. e-İrsaliye için sürücünün adı, soyadı ve kimlik bilgisini ayrı alanlara girin.
5. Temel kontroller geçince Hazır olarak işaretle seçin. Kaydedilen bilgiler kilitlenir.

Hazır, gönderildi veya resmî olarak onaylandı demek değildir. %0 oranı kendiliğinden hukuki istisna sayılmaz; uygun tür ve kod doğrulanmalıdır. Hazır taslak ayrıntıları kilitlidir; geçmiş silinmez.

5. İmzasız UBL ve GİB XSD kontrolü

1. Hazır taslağı seçip İmzasız UBL / XSD kontrolü açın.
2. Deneme alanında TST örnek numarası kullanılır. Sunuculu kullanımda seri/yılı seçerek Sunucuda seri/sıra ayır ile kalıcı numara ayırabilirsiniz.
3. Taslakta kaydedilen profil, tür, belge tarihi ve asıl fatura bilgilerini kontrol edin. Bu ekranda bilgiler salt okunurdur; farklı değerlerle dışa aktarılamaz.
4. Şahıs alıcı ve sürücü bilgileri de taslakta tamamlanmış olmalıdır.
5. XSD kontrol et ve imzasız XML kaydet seçin.

Dosya açıkça imzasız/gönderilmemiş olarak işaretlidir. GİB paketindeki XSD'ler yerel kullanılır; işlem internet üzerinden fatura göndermez. SATIS, açık seçilen ISTISNA, kayıtlı alış iadesi için IADE ve SEVK hazırlığı desteklenir. Tevkifat, özel matrah, ihracat gibi ek vergi/iş senaryoları bu üreticide tamamlanmış değildir; desteklenmeyen seçimler reddedilir.

Numara ayırmak gerçek gönderim değildir. Ayrılan sıra tekrar kullanılmaz; aynı belgeye tekrar istenince aynı numara döner. Eski yedek yüklemek sıra sayacını geriye almaz. Gerçek sağlayıcı kendi numarasını veriyorsa adaptör buna göre ayarlanır.

6. Gönderim kuyruğu

Gönderim kuyruğu ekranı ana sunucudaki kayıtlı adaptörleri gösterir. Adaptör yoksa gerçek gönderim ve API kayıt düğmeleri kapalıdır. Yeni motor sunucuya bağlıdır; gerçek sağlayıcı eklenmesi için API dokümanı ve hesap gerekir.

1. Sağlayıcı adaptörü eklendiğinde yöneticiniz Sunucu erişim bilgileri içinde yönetici parolası ve gerekiyorsa MFA koduyla API bilgisini sunucuya şifreli kaydeder.
2. Hazır taslağı kuyruğa al ile kaynak seçilir. Adaptör gerçek XML'i üretir/doğrular; istemciden keyfî XML kabul edilmez.
3. Gönderimi planla seçilir. Planlandı, kabul edildi anlamına gelmez.
4. Sunucu işi arka planda yapar; satış ekranı yanıt beklemek zorunda değildir.
5. Yenile / Durumu sorgula ile sonucu izleyin.

7. İptal ve iade ayrımı

Gönderilmemiş Queued kaydı geri çekilebilir. Kabul edilmiş belge için İptal talebi, sağlayıcının uygunluk kontrolünü uygular. Bağlantı koparsa İptal durumunu sorgula seçilir; kör tekrar yapılmaz. Resmî iptal sonucu yerel satış/iadeyi kendiliğinden değiştirmez. Gönderimi süren belgeye bağlı satışın yanlışlıkla yerel iptali engellenir. Belge türüne özgü iptal/itiraz/yanıt kuralları gerçek adaptörle doğrulanmalıdır.

8. Özgün dosya ve arşiv

1. Kabul edilmiş kayıtta Özgün belgeyi arşive al seçin.
2. İş bitince Yenile seçin.
3. Özgün dosyayı kaydet ile sağlayıcının baytları değiştirilmeden alınır. Dosya türü sağlayıcıya bağlıdır; varsayılan .bin adı seçilebilir.

Arşiv ve kuyruk sunucu veritabanında Windows hesabına bağlı şifrelemeyle saklanır. SHA-256, dosyanın bütünlüğünü kontrol eder; mali mühür veya sertifika geçerlilik onayı değildir. Sağlayıcı sonradan kaldırılmış olsa bile yedekten gelen arşivler görülebilir ve dışa aktarılabilir.

9. Yedek ve yeni bilgisayara taşıma

Normal şifreli işletme yedeği, otomatik yedek ve tam bilgisayar taşıma paketi; hazırlıklar, kuyruk, özgün dosyalar, durum geçmişi ve seri/sıra rezervasyonlarını içerir. API erişim bilgisi yedeğe konmaz; yeni sunucuda tekrar girilir. Yedekten dönen belirsiz/bekleyen işler yeniden gönderilmeden önce sorgulanır. Daha yeni gönderim/iptal kanıtları ve sıra numaraları eski yedekle geri alınmaz. Büyük dosya sınırı aşılırsa kısmi başarılı yedek verilmez; işlem hata ile durur.

10. Yerel simülasyon

Gönderim altyapısı → Yerel akışı dene yalnız ayrı --demo alanında çalışır. Kuyruk, örnek kabul, sorgu ve örnek arşiv aşamaları internet olmadan denenir. LOCAL-DEMO kayıtları resmî belge değildir. Gerçek işletmenin stok/satış kaydı değişmez.

11. Sağlayıcı seçildiğinde

Sağlayıcıya özel API kimlik doğrulaması, alıcı kayıt sorgusu, uygun XML/şematron/özel senaryo eşlemesi ve imzalama/yanıt sözleşmesi uygulanmalıdır. Ardından test hesabında ve canlıda kabul doğrulaması yapılır. Bu çalışma sağlayıcı seçilmediği için gerçek adaptör içermez. Banka/POS farklı bir bağlantıdır; banka/cihaz/API bilgileri olmadan bağlı sayılmaz.

Kaynak paket: GİB e-Fatura teknik mimari ve kılavuzlar. Yerel paket kaynağı ve SHA-256 değeri GIB-KAYNAK-BILGISI.txt içindedir.